Altsayfa

SEVENİN GAYRETİ

"Galip Dede, Hüsn ü Aşk'ta Hüsn'e -ki sevilendir- İsmet adlı dadıyı layık görürken Aşk'ı -ki sevendir- Gayret adında bir lala elinde büyütür. Aşk, Kalb ülkesini bulmak için o yorucu serüvenine başladığında yanında daima Gayret'i bulacaktır.

Hâb görmez çeşmimiz endîşe-i ağyardan Pâsbânız genc-i esrâr-ı mahabbet bekleriz

beytinin ilk dizesinde birinci, sonraki dizesinde de ikinci tür gayret görülür. Şair burada "Başka âşıkları sevgiliye ulaşır korkusuyla geceler boyunca gözümüze uyku girmiyor" derken, sevgisine başka ortak edinmemenin; "Sevgi sırrını içeren hazinenin kapısının bekçisiyiz" derken de, sevgilinin başka âşıklar edinmesinin önünü almanın gayreti içindedir. Sevgiliyi bir hazine gibi görmek ve onu paylaşma fikrine tahammülsüzlüktür ki zaten aşkı kemal noktasına ulaştırır. Bu açıdan bakıldığında Fuzûlî'nin ilk dizesindeki sırrın:

"Saçın yüzüne değse, telini kıskanırım Birine söz söylesen dilini kıskanırım."

şeklinde başlayan şarkıda yalın şekilde ifade edildiğini görürüz. Sevgilisini göğsüne taktığı gülden, beline dolanan kemerden, hatta bedeninde gezinen kendi elinden ve nihayet âşığın, bizzat kendi kalbinden bile kıskanması ancak bir gayretin sonucudur. Kalbinin, sevgilisine lâyık olmadığını düşünen ve bu yüzden onu kalbinden bile kıskanan dünyada kaç âşık yaşamışor dersiniz Arap şairi de der ki:

Hiç şüphesiz ben gözlerimin sana bakmasını dahi kıskanırım. Öylesine ki sana doğru bakmak isteyince, gözlerimi yere çeviririm.
Eğer elimden gelseydi, kıskançlığımdan dolayı tüm insanların gözünü sana karşı yumdururdum.

O ünlü şarkının,

"Sakın bir söz söyleme, yüzüme bakma sakın Yükünü gören olur, sana göz koyan olur."
beytinde de Fuzûlî'nin ikinci dizesindeki düşünce yaşamaktadır. "Öyle ki, sevgili gizli bir hazinedir de, bilinmesi âşığı kıskandırır."

Oysa aynı beyitte Fuzûlî hazine (gene) ile mahabbet kelimelerini yan yana getirerek "Ben gizli bir hazine (kenz) idim, bilinmeyi sevdim" hadis-i kutsisini bize hatırlatmaktadır. Beşeri açıdan bakıldığında bunu "Yüzünde göz izi var / Sana kim baktı yârim" diyen gönül sahibinin arı duru aşkında buluruz. Yüzdeki bir başka gözün izini bile gören o berrak bakıştır ki, gayretin sevgilideki ismeti koruma sırrına ermiştir.

Sevginin derecesi, ancak sevenin gayret derecesi kadardır. Gayretin hedefi, sevgiliyi sevgi işinde tek tutmak, ona tek başına talip olmaktır. Üçüncü kişilerden sevgiliye yönelik olarak meydana gelecek bir kötülük, ziyan veya saygısızlık sevenin can fedası ile ödenirse, işte o vakit aşka dair hakikî gayretten söz edilebilir. Yani seven, sevgiliyi tüm insanlardan korumak istediği için onun güzelliğini de tekeline alır. O aşktan payına düşen de genellikle bu gayretin derunî acılarıdır ki, seveni kemale erdirip ismet sahibi yapar. Hem öyle bir kemal ki, seven, sevgilisinin değil vuslatına, hicranına bile sevinir; çünkü onun hicranı kalbinde durdukça sevgiliyi kalbinde sakladığı bir vuslatı yaşar. Hicran ateşi ki âşığı ne kadar yakarsa o kadar da arıtır.

Gülistan'da Şirazlı Sa'dî, başından geçen bir öykü anlatır:
Hatırımdadır ki, gençliğimde bir dostum ile bir kabukta iki badem içi gibiydik. Öyle kaynaşmış ve birbirimizi sevmiştik. Umulmadık bir zamanda bir işi çıktı, sefere gitmek zorunda kaldı. Seferden döndüğü zaman başladı siteme:
-- Bu kadar zaman geçti, ne bir mektup, ne bir selâm yolladın. Bu kadar da vefasızlık olur mu?
Dedim:
-- Ben yüzünü görmekten mahrum iken, bu şerefi postacıya mı kazandıraydım!?..

Peygamber eşi Hz. Aişe anlatıyor:
Rasulullah'a ilk eşi Hz. Harice için gösterdiğim kıskançlığı hiç kimse için göstermemiştim. Zira sürekli ondan söz eder ve onu konuşurdu. Yine günün birinde ondan söz açarken dedim ki:
-- Ne yapacaksın kırmızı avurtlu yaşlı kadını? Allah onun yerine daha iyisini sana ihsan etmedi mi?
Buyurdu:
-- Vallahi Allah bana ondan daha hayırlısını vermemiştir.
dişte sevgide kıskançlık ile gayretin farkı. Aişe kıskanan; Efendimiz gayret gösteren...
Hüsn ile Aşk... Ve İsmet... Ve Gayret... Huu Galip Dede!.. Ve aşk olsun Fuzûlî!.

İskender PALA-Gözgü

İskender PALA ile ilgili Diğer Başlıklar

Yorumlar

İsim *
Email (Doğrulama & Cevaplar)
URL
Kod   
ChronoComments by Joomla Professional Solutions

Yorumu Gönder