Elveda Rumeli dizisinin birkaç hafta önceki bir bölümünde, Makedonya'da çıkan toplu isyanın bastırılmasında İngiltere'nin Osmanlı'yı koruduğuna ilişkin bir yaklaşım var.
Rusya'nın Çar II. Petro'dan itibaren var olan sıcak denizlere inmesini engellemek için Osmanlıyı yaşatma politikası gereği Makedonya'daki genel ayaklanmanın bastırılmasında İngiltere'nin kuvvetli yardımıyla bastırıldığı işlenmektedir.
İngiltere'nin yardımı askeri değil, ( bilfiil isyancılara karşı askerlerini gönderme şeklinde değil ) siyasi mahiyetlidir:
a) Rusya'nın ve Bulgar hükümetinin isyancılara destek vermesini engelleme ( ki çıkacak bir Osmanlı-Bulgar savaşında Rusya'nın Bulgarları destekleme ihtimali yuksekti. Buna karşılık İngiltere de Osmanlı'yı destekleyeceğini Rus ve Bulgarlara bildirerek, isyana Bulgar ve Rus destegini engellemistir.)
b) Meseleyi Osmanlı'nın iç işi olarak değerlendirerek/değerlendirterek (Rusya, Balkanlardaki Slavların hamisi olduğunu ileri sürüyor ve Osmanlı içindeki (özellikle Balkanlardaki) Hıristiyan/Slav meselelerinde kendini taraf görüyordu), Osmanlıya kendi ülkesinde egemenliğini tesis ettirmiştir.
Ancak buradaki (dizideki) sorun şudur.
Genel olarak İngiltere Osmanlı'yı desteklemiş olmakla birlikte bu desteği 1878 Berlin Konferansı'na kadar sürmüştür. Yani İngiltere Osmanlı'yı ayakta tutma politikasına bu tarihte/lerde son vermistir. Halbuki dizinin konusu 1900'e yakın tarihlerde geçmektedir. Osmanlının isyanı bastırmasında İngiltere'nin rolü olmuşsa da bu, muhtemelen İngiltere'nin Osmanlı'yı ayakta tutma düşüncesinden kaynaklanmamaktadır.
Osmanlı/Türkiye genel olarak; (tam tarihler verilememekle birlikte)
1798-1878 arasında İngiltere;
1878-1918 arasında Almanya;
1918-1936 arasında Rusya;
1936-1947 arasında tekrar İngiltere ve
2. Dunya Savaşı'ndan günümüze kadar da ABD ile denge kurma politikasi takip etmiştir.
Görüleceği üzere Osmanlı'nın İngiltere ile ilişkisi 1878'lerden itibaren soğumaya başlamış (bunda İngiltere'nin Hindistan yolunu guvenceye alma amacıyla 1878'de Osmanlı toprağı olan Kıbrıs'ı, 1882'de de yine Osmanlı toprağı olan Mısır'ı işgal etmesi oldukca etkilidir) ve Almanya ile yakınlaşmıştır (Özellikle Kral II. Vilhelm'in yaklaşımlarıyla).
Halis AYHAN
Kirikkale Universitesi
AKP 'li Devlet Bakanı 
Yorumlar